Abc… 15 maja urodzili się

opublikowane w Codziennik, Najnowsze Wpisy | 0

foto: Adam Wendt

15 maja urodzili się;
1891 – Michaił Bułhakow, rosyjski pisarz, dramaturg (zm. 1940)
1911 – Max Frisch, szwajcarski pisarz, dramaturg, architekt (zm. 1991)
1915: Mario Monicelli, włoski reżyser i scenarzysta filmowy (zm. 2010)
1917 – Jerzy Duszyński, polski aktor (zm. 1978)
1919: Zofia Jarema, polska reżyserka, scenografka, artystka teatru lalek (zm. 2008)
1925:Tadeusz Bartosik, polski aktor (zm. 1985)
1938 – Jerzy Jachowicz, polski dziennikarz, publicysta
1954:Jan Frycz, polski aktor, Janusz Stokłosa, polski pianista, kompozytor
1962 – Adam Wendt, polski saksofonista, członek zespołu Walk Away
1970:Milena Kindziuk, polska dziennikarka

frycz

Jan Frycz, data urodzenia: 1954-05-15 (61 lat), miejsce urodzenia: Kraków, Polska
stan cywilny: trzykrotnie żonaty: 1. Grażyna Laszczyk (rozwód); 2. Małgorzata (rozwód), 4 dzieci: Gabriela (ur. 15.10.1977), Olga (ur. 10.06.1986), Antoni i Michał; 3. Agata

Ceniony aktor filmowy i teatralny. W 1978 roku został absolwentem PWST w Krakowie. W tym samym roku, jeszcze jako student, zadebiutował na scenie teatralnej rolą Edmunda w „Damach i huzarach” A. Fredry. Na ekranie zadebiutował w 1976 roku w filmie „Na srebrnym globie”. Za swoje kreacje teatralne został kilkakrotnie nagrodzony, m.in. w 1986 roku nagrodą Przewodniczącego Komitetu d/s PRiTV za osiągnięcia w Teatrze TV. Był aktorem teatrów: Słowackiego w Krakowie (1978-80), Narodowego (1982-83), Polskiego w Warszawie (1983-84), Słowackiego w Krakowie (1984-89). Od 1989 r. jest aktorem Starego Teatru w Krakowie.

 

240px-Bułhakow

Michał Bułhakow urodził się w roku 1891 jako syn profesora Akademii Duchownej. W roku 1916 po ukończeniu medycyny na Uniwersytecie Kijowskim podjął pracę w swoim zawodzie – początkowo we wsi na Smoleńszczyźnie, następnie w rodzinnym Kijowie. W roku 1919 porzucił praktykę lekarską. Przez pewien czas pracował w wydziale sztuk we Władykaukazie (obecnie Ordżonikidze), współpracując jednocześnie z redakcją miejscowej gazety. W roku 1921 przeniósł się do Moskwy, gdzie pozostawał aż do śmierci. Zmarł 10 marca 1940 r.

Pierwsze próby pisarskie podjął w 1919 r. Swoje pierwsze opowiadanie – jak wspomina żartobliwie w autobiografii – napisał pewnej jesiennej nocy w rozklekotanym pociągu przy świeczce wetkniętej w butelkę po nafcie. Napisał też wtedy kilka felietonów oraz trzy sztuki, które zostały wystawione na scenie prowincjonalnego teatru. Utwory te nie były jeszcze wydarzeniem ani w literaturze rosyjskiej tego okresu, ani w literackiej biografii Bułhakowa.

Wydarzeniem takim stał się natomiast opublikowany w Moskwie w roku 1925 tom opowiadań Diaboliada oraz dwie powieści: Fatalne jaja i – ogłoszona tylko częściowo – Biała Gwardia, według której powstała następnie głośna sztuka pt. Dni Turbinów.

Już tutaj znalazły odzwierciedlenie dwa główne nurty problemowe, dominujące w całej twórczości Bułhakowa: satyra społeczno-polityczna, wyrażana najczęściej w formie fantastycznej groteski, oraz fascynujący pisarza temat rewolucji i kontrrewolucji.

W następnych latach spod pióra Bułhakowa wyszło wiele utworów dramatycznych i prozatorskich o trwałych walorach artystycznych, m. in. znany dziś dramat Ucieczka, w którym kontynuował temat Białej Gwardii, komedia obyczajowa Mieszkanie Zojki i sztuka parodystyczna Szkarłatna wyspa, a także powieść biograficzna Życie pana Moliera, dramaty Kabała świętoszków i Ostatnie dni, w których podejmuje temat artysty i jego posłannictwa.

Żaden z utworów powstałych po roku 1925 nie ukazał się drukiem za życia autora, podobnie jak większość jego sztuk nie doczekała się za jego życia inscenizacji, a te nieliczne, poza Dniami Turbinów, które zostały wystawione, prędko schodziły z afiszów.

(fragmenty posłowia do: Michał Bułhakow, Mistrz i Małgorzata, tłum. Irena Lewandowska i Witold Dąbrowski, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa 1973)