Abc… – 22 kwietnia urodzili się

opublikowane w Codziennik, Najnowsze Wpisy | 0

22 kwietnia urodzili się;
1724 – Immanuel Kant, niemiecki filozof (zm. 1804)
1823 – Soter Rozbicki, polski poeta, przedsiębiorca rozrywkowy (zm. 1876)
1891:Teofil Ociepka, polski malarz prymitywista, teozof (zm. 1978)
1899:Vladimir Nabokov, amerykański pisarz pochodzenia rosyjskiego (zm. 1977)
1908:Ludwika Wawrzyńska, polska nauczycielka (zm. 1955)
1916 – Yehudi Menuhin, amerykański skrzypek, dyrygent (zm. 1999)
1929:Jerzy Abratowski, polski kompozytor, pianista (zm. 1989)
1954:Jerzy Wenderlich, polski dziennikarz, polityk, poseł na Sejm RP
1955 – Izabela Trojanowska, polska piosenkarka, aktorka
1956 – Janusz Iwański, polski gitarzysta, członek zespołu Maanam
1967:Sławomir Brzoska, polski artysta rzeźbiarz, podróżnik
1977:Bodo Kox, polski dziennikarz, reżyser filmowy, aktor
1979:Artur Chamski, polski aktor, wokalista

 

vladimir-nabokov

Vladimir Nabokov [a] (właśc. Władimir Władimirowicz Nabokow, ros. Владимир Владимирович Набоков; ur. 10 kwietnia?/22 kwietnia 1899 w Petersburgu, zm. 2 lipca 1977 w Montreux) – pisarz rosyjski i amerykański, tworzący do mniej więcej 1938 roku głównie w języku ojczystym, potem głównie w języku angielskim, autor kilku tekstów w języku francuskim. Z wykształcenia filolog (romanista i rusycysta), krótko studiował zoologię, przez całe życie zajmował się lepidopterologią (liczne artykuły w czasopismach specjalistycznych, praca w harwardzkim muzeum), hobbystycznie układał zadania szachowe, w latach 1941-1959 był wykładowcą literatury na uczelniach amerykańskich. Szeroką sławę przyniosła mu powieść Lolita (opublikowana w Paryżu, 1955).Urodził się 10 kwietnia 1899 według stosowanego wówczas w Rosji kalendarza juliańskiego. Odpowiednikiem tego dnia w kalendarzu gregoriańskim jest 22 kwietnia, co można obliczyć dodając 12 dni do daty według kalendarza juliańskiego. Niektóre źródła podają błędnie wyliczoną datę 23 kwietnia uzyskaną poprzez nieprawidłowe zastosowanie 13-dniowej różnicy między dwoma kalendarzami, która jednak mogła być używana tylko po 28 lutego 1900. We wspomnieniowej książce Speak, Memory Nabokov wyjaśnił powód pomyłki i potwierdził, że właściwą datą jest 22 kwietnia.
Nabokov pochodził z szlacheckiej rodziny rosyjskiej. Po utracie majątku w wyniku rewolucji październikowej w Rosji jego rodzina wyjechała do zachodniej Europy. Na początku lat dwudziestych Nabokov studiował romanistykę i slawistykę w Cambridge, po ukończeniu studiów w 1923 zamieszkał w Berlinie (Niemcy oraz środowisko emigrantów rosyjskich w Niemczech nierzadko występują w utworach Nabokova z tamtego okresu). 15 kwietnia 1925 Nabokov ożenił się z Verą Slonim, 10 maja 1936 urodził im się syn Dimitri. W 1937 przenieśli się do Paryża, a w 1940 popłynęli transatlantykiem do USA, gdzie Nabokov między innymi pracował w muzeum oraz jako profesor literatury na uczelni. Po sukcesie finansowym „Lolity”, w 1961 Nabokov z rodziną przeprowadził się do Montreux w Szwajcarii. Od 1964 aż do śmierci mieszkał w hotelu Montreux-Palace w Montreux.
Twórczość Nabokova należy do najwybitniejszych osiągnięć w zakresie obu literatur, do których należy, zarówno rosyjskiej, jak i angielskiej.Powieści Nabokova eksplorują w artystycznej formie tematykę filozoficzną (tematy takie jak estetyka, życie po śmierci, rozważania nad charakterem rzeczywistości i świadomości). Przez niektórych uznawany również czasem za kpiarza literatury, Nabokov uważany jest słusznie za pisarza, który potrafi daleko bardziej niż inni twórcy połączyć żar artysty z dyscypliną i chłodem naukowca.
Poza powieściami, trzy wersje autobiografii („Tamte brzegi”, „Conclusive evidence”, oraz „Pamięci, przemów”), kilka zbiorów opowiadań (m.in. „Feralna trzynastka”, „Szczegółowy opis zachodu słońca i inne opowiadania”), dramaty, nieliczne poezje, trzy tomy wykładów o literaturze europejskiej i rosyjskiej, tłumaczenia z angielskiego na rosyjski (m.in. tłumaczenie „Alicji w krainie czarów” Lewisa Carrolla) i z rosyjskiego na angielski (m.in. erudycyjny przekład „Eugeniusza Oniegina” Aleksandra Puszkina), zadania szachowe i profesjonalne prace z zakresu microlepidoptera.
Wybrane powieści
1926 – Maszeńka (ros. Машенька) – polskie tłumaczenie Eugenia Siemaszkiewicz
1928 – Król, dama, walet (ros. Король, дама, валет) – polskie tłumaczenie Leszek Engelking
1930 – Obrona Łużyna (ros. Защита Лужина) – polskie tłumaczenie Eugenia Siemaszkiewicz
1932 – Splendor lub Chwała (ros. Подвиг) – polskie tłumaczenie Anna Kołyszko
1933 – Camera obscura (ros. Камера обскура)
1934 – Rozpacz (ros. Отчаяние) – polskie tłumaczenie Leszek Engelking
1937-1938 – Dar (ros. Дар) – polskie tłumaczenie Eugenia Siemaszkiewicz
1938 – Zaproszenie na egzekucję (ros. Приглашение на казнь) – polskie tłumaczenie Leszek Engelking
wyd. 1955 – Lolita

 

 

Jerzy Abratowski, (ur. 22 kwietnia 1929 we Lwowie, zm. 1 lutego 1989 w Los Angeles – polski pianista, organista i kompozytor, pochodził z rodziny muzyków-organistów (od siedmiu pokoleń). Studiował muzykologię na Uniwersytecie Wrocławskim, ale jej nie ukończył.Komponował muzykę teatralną (Szklana menażeria Tennessee Williamsa) i filmową (do filmów krótkometrażowych). Jest twórcą musicalu Wygnanie z raju (razem z Krzysztofem Komedą, libretto: Andrzej Tylczyński).Do 1952 współpracował jako pianista i kompozytor z Teatrem Młodego Widza i Polskim Radiem we Wrocławiu. Później w Warszawie prowadził własny zespół instrumentalny, z którym nagrał płytę Stare niezapomniane przeboje z debiutującą Sławą Przybylską (1957), współpracował z kabaretem Szpak.

Skomponował ponad 100 piosenek:

Co będzie za Żelazną Bramą (sł. Stanisław Werner), Dwie szklaneczki wina,

Gdy mi ciebie zabraknie (sł. Kazimierz Winkler) z rep. Ludmiły Jakubczak, uznaną w 1960 roku za najpopularniejszą piosenkę okresu powojennego,

Jesteś moja miłością, Księżyc i astry,

Nie z każdej mąki będzie chleb z rep. Joanny Rawik, Szeptem (sł. Jacek Korczakowski, II nagroda w kategorii piosenek polskich, II MFP, Sopot, 1962), W moich cierpień izdebce (sł. Jeremi Przybora), Zgubiłem dzień (sł. Witold Rychter), Żniwna dziewczyna (sł. Wojciech Młynarski). Był mężem piosenkarki Ludmiły Jakubczak, której dobrze zapowiadającą się karierę przerwał w 1961 r. tragiczny wypadek samochodowy podczas powrotu z Łodzi z nagrania programu telewizyjnego Muzyka lekka, łatwa przyjemna. Samochód prowadził J.Abratowski, który nigdy nie uwolnił się od przeświadczenia o swej winie. Sam kompozytor (i jadąca z nimi Irena Santor) zostali ranni.Pod koniec lat sześćdziesiątych wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie zginął przypadkowo podczas napadu na bank.

Izabela Trojanowska z domu Schütz (ur. 22 kwietnia 1955 w Olsztynie – polska aktorka i piosenkarka.Pierwszy sukces, pod panieńskim nazwiskiem Schütz, odniosła na Festiwalu Pieśni Sakralnej Sacrosong w Chorzowie w 1971 roku jako chórzystka, wygrywając nagrodę im. Maksymiliana Kolbego, którą wręczył kardynał Karol Wojtyła. W 1972 jako solistka wzięła udział w Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze (zdobyła wówczas nagrodę Związku Kompozytorów Radzieckich) i na Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu (nagroda za debiut).

W latach 1974–1978 studiowała w Studium Wokalno-Aktorskim przy Teatrze Muzycznym im. Danuty Baduszkowej w Gdyni. Zagrała w sztukach Poemat pedagogiczny oraz Fontanna z Neptunem.W roku 1980 rozpoczęła karierę muzyczną nawiązując współpracę z Budką Suflera. W tym okresie lider tego zespołu, Romuald Lipko, skomponował dla niej osiem piosenek, które stały się przebojami. Przełomowy był hit „Tyle samo prawd ile kłamstw”. Wkrótce na KFPP w Opolu artystka wylansowała kolejny przebój „Wszystko czego dziś chcę”. Za interpretację obu tych utworów została uhonorowana jedną z dwóch głównych nagród. W tym czasie oba te utwory wydano na dwóch singlach, zawierających dodatkowe przeboje: „Komu więcej, komu mniej” oraz „Tydzień łez”. Kolejne utwory: „Jestem twoim grzechem”, „Sobie na złość”, „Nic za nic” i „Pytanie o siebie”, wydano wkrótce na dwupłytowej EP-ce. Wszystkie wydane dotąd osiem nagrań zebrano na początku 1981 roku na debiutanckim albumie Trojanowskiej, Iza. Płyta została zamówiona w rekordowym nakładzie blisko miliona egzemplarzy, jednak z przyczyn technicznych na rynek trafiło zaledwie 50 tys. egzemplarzy oraz kaseta magnetofonowa. Promujące ją single rozeszły się jednak w nakładzie ponad 300 tys. sztuk.Po zakończeniu współpracy z Budką Suflera, zaraz po wydaniu ich wspólnego albumu, z Trojanowską rozpoczął współpracę zespół Stalowy Bagaż w składzie: Aleksander Mrożek (gitara, lider), Kazimierz Cwynar (gitara basowa) i Jacek Krzaklewski (gitara). Z tym zespołem Trojanowska wystąpiła na festiwalu w Opolu w 1981, śpiewając przeboje „Pieśń o cegle” oraz „Na bohaterów popyt już minął”, ubrana w ZMP-owski strój z czerwonym krawatem. Wywołało to spore kontrowersje, a zarząd krakowskiego oddziału ZSMP wystosował protest przeciwko rzekomemu sprofanowaniu symbolu tej organizacji przez artystkę. Oba przeboje trafiły wkrótce na ich wspólną EP-kę, która rozeszła się w ponad 100 tys. egzemplarzy.Następna płyta, Układy, powstawała od końca 1981 i ukazała się w 1982. Zagrali na niej między innymi Aleksander Mrożek, Jan Borysewicz, Wojciech Bruślik, Andrzej Dylewski i Janusz Grzywacz. Układy prezentowały bardziej rockowe brzmienie niż jej pierwsza płyta. Album przyniósł kolejne przeboje: „Karmazynowa noc”, „Brylanty” oraz „Obce dni”.W lipcu tego samego roku Trojanowska nagrała wspólnie z Tadeuszem Nalepą płytę Pożegnalny cyrk,

która zawierała utwory silnie krytykujące stan wojenny. Cenzura nie dopuściła do wydania albumu – czekał on na wydanie 11 lat. W tym okresie Trojanowska była z jednej strony atakowana przez „Solidarność” za pokazany w telewizji występ w Sali Kongresowej, a z drugiej strony szykanowana przez władzę za odmowę kolejnych występów. Wraz z mężem zdecydowała się na emigrację: przebywała w Holandii, USA, Wielkiej Brytanii, a w 1987 osiadła w Berlinie Zachodnim.W 1991 artystka urodziła córkę Roxanę oraz wydała kolejny studyjny album Izabela Trojanowska, tym razem zawierający wyłącznie anglojęzyczne utwory. Przeznaczony był na rynki zachodnie i trafił najpierw na rynek brytyjski, wydany nakładem niezależnej wytwórni Rondor Music. Rok później trafił też na rynki amerykański i kanadyjski (pod tytułem Independence). Rok wcześniej wokalistka zaprezentowała ten materiał na festiwalu w Sopocie. Album przeszedł jednak bez echa, przynosząc jedynie umiarkowany hit „Independence Day”. W 1994 Trojanowska zaśpiewała razem z Budką Suflera na ich jubileuszowym tournée.

W 1995 nawiązała współpracę artystyczną z kompozytorami zespołu Bajm, Adamem Abramkiem i Pawłem Sotem. Nagrała z nimi album Chcę inaczej, który w następnym roku odniósł umiarkowany sukces, przynosząc przeboje: „I stało się”, „Więcej niż życie” oraz „Nareszcie czuję”.

W roku 1997 Trojanowska przyjęła rolę Moniki Ross-Nawrot w serialu Klan, w którym nadal występuje.Do 2008 roku występowała na koncertach z zespołem w składzie: Krzysztof Bożek – gitara, Tomasz Dąbrowski – gitara, Filip Leszczyński – perkusja, Maciej Pyc – instrumenty klawiszowe, Piotr Żak – bas i Bożena Zalewska – chórki.Od stycznia 2009 roku współpracuje z zespołem Mafia. W sierpniu tego samego roku wystąpiła z Budką Suflera w Sopocie, Nałęczowie oraz Katowicach z okazji ich 35-lecia. W 2011 ukazał się album pt. Życia zawsze mało.