Anna von Croy

Anna von Croy

opublikowane w Najnowsze Wpisy, Regionalia | 0

Dzisiaj ( 7 lipca) przypada 355 rocznica śmierci Anny von Croy , księżniczki pomorskiej, siostry ostatniego władcy suwerennego Pomorza księcia Bogusława XIV (1580-1637) –Anny von Croy , księżniczki pomorskiej, zwanej i dzisiaj powszechnie znanej zwłaszcza Słupszczanom jako Anna Gryfitka.
Była ona ostatnim – bezpośrednim przedstawicielem – pomorskiego – dynastycznego rodu Gryfitów.
Anna Pomorska, Anna von Croy und Aerschot, Anna de Croÿ, Anna Gryfitka – urodziła się 3 października 1590 roku w Bardzie (ojciec Książe pomorski Bogusław XIII) a zmarła 7 lipca 1660 w Słupsku .
W wieku 29 lat – 4 sierpnia 1619 roku została wydana za mąż za Ernesta, księcia Croy i Aerschot, hrabiego Fontenoy i Bayon. Po ponad roku, owdowiała – bowiem książę Ernest zmarł w trakcie jednej z francuskich wypraw wojennych 7 października 1620 r.
Wobec skonfliktowania się z katolicką rodziną zmarłego męża opuściła ona wkrótce wraz ze swoim jedynym dzieckiem – synem Ernestem Bogusławem, późniejszym ostatnim luterańskim biskupem kamieńskim, posiadłość Vinstingen ( północna Francja – Normandia) i osiadła na rodzinnym Pomorzu Zachodnim, gdzie zaopiekował się nimi jej w/w brat – książę pomorski Bogusław XIV.
Nadał on jej w 1622 majątek w Smołdzinie koło Słupska, w roku następnym posiadłość w samym Słupsku. Posiadłość (pałacyk) w Smołdzinie stała się jej letnią rezydencją. W 1627 Bogusław XIV nadał jej także zamek Ludwigsburg, który sprzedała w 1650. Po jego śmierci w 1637 została wraz z synem jego spadkobierczynią.
Księżna Anna de Croy ufundowała w 1632 roku kościół, w Smołdzinie który jest najcenniejszym zabytek architektoniczny Pobrzeża Słowińskiego. Zwieńczony jest on prostokątną wieżyczką z iglicą, wewnątrz znajduje się cenny barokowy ołtarz z portretem księżny i jej syna, Ernesta Bogusława de Croy, a także ambona w stylu orientalnym, dzwon gdański z 1706 roku i dwa lichtarze z herbem Gryfitów z 1637 roku.Do swojej śmierci, która nastąpiła po krótkiej chorobie (na którą zapadła 26 czerwca) tj. 7 lipca 1660, mieszkała w Słupsku. Pochowana została w kościele św. Jacka przy Zamku Książąt Pomorskich. Jednak jej pochówek ( o charakterze majestatyczno-symbolicznym) odbył się dopiero 21 października 1663 r.
W 1682 jej syn Ernest Bogusław ufundował m.in. epitafium istniejące do dziś, a w dwa lata później sam został zgodnie ze swoją wolą pochowany obok matki. Skarby z otwartej w 1977 roku krypty i trumien – po ich konserwacji są eksponowane na wystawie stałej w Muzeum Pomorza Środkowego na słupskim zamku Gryfitów.
Po otwarciu w/w książęcych trumien pozostałe w nich szczątki zostały złożone do urn i z szacunkiem pochowane w dawnym miejscu ich spoczynku.Na marginesie muszę odkreślić, iż takiego szacunku i szczęścia nie mieli „krewniacy” księżnej – jej przodkowie pochowani w Szczecinie w kaplicy Zamku Książąt Pomorskich. Ich szczątki zostały zbezczeszczone przez pierwszych zdobywców Pomorza, Brandenburczyków, którym to księstwo przypadło w podziale rozbiorowym. Potem taki barbarzyński los spotkał po 1945 roku pozostałe książę szczątki wyrzucone z trumien i sarkofagów, …które wywieziono z Szczecina w celach konserwatorskich a w tym czasie znajdujące się w nich książęce prochy były przez lata zdeponowane w plastikowych siatkach i walały się po magazynowych półkach Zamku. Część z nich została rozrzucona na dziedzińcu zamkowym a część, którą zdołano ocalić została uroczyście złożona w latach 90/XX wieku przez śp. abp Mariana Przykuckiego w szczecińskiej katedrze św. Jakuba, gdzie urządzono odnośną kaplicę książęcą.
O tym tragicznym pośmiertnym losie byłych władców tej naszej słowiańsko – pomorskiej ziemi Fundacja nasza m.in. donosiła w swym liście otwartym skierowanym do ministrów kultury ( obecnej i poprzedniego) prosząc o godne zadbanie przynależne władcom, sojusznikom (braciom – Słowianom – Polaków) królestwa polskiego – wspomnianej kaplicy Gryfitów w tej Jakubowej Katedrze.Te i inne nasze starania w tej kwestii pozostają do dziś bez echa …nawet Ministrowie łamią w tym względzie obowiązujące procedury administracyjne a także poczucie w tym względzie zasad wspólnoty społecznej i kultury oraz szacunku dla takich jak to nasze w tym względzie działań społecznych.…Pisane do odnośnych władz nasze wystąpienia nie doczekały się – żadnej nawet zdawkowej odpowiedzi.

Przy tej nostalgicznej okazji – rocznicy śmierci ostatniego potomka Gryfitów – chce wyrazić nadzieje, że nasze starania przyniosą efekcie pożądany skutek, …że po części ocalą pamięć o naszych godnych szacunku pomorskich przodkach.

Tą wiarę i siłę czerpałem i nadal będę ją miał, jako Słupszczanin chociażby z codziennego przypominania mi już od wielu lat …o Księżnej Annie i także o jej wielkim poprzedniku księciu Bogusławie X – adresem miejsca mojego zamieszkania w Słupsku przy ulicy…Anny Gryfitki. Ulicy sąsiadującej z ulicą Bogusława X, któremu Fundacja Naji Goche przy szerokim zaangażowaniu obywatelskim w 2010 roku wzniosła przy słupskim zamku godny jego wielkości historycznej – pomnik.
Zamieszczam kilka okolicznościowych zdj. dot. niniejszego tematu .

Zbigniew Talewski.

 

Trumna 3

trumna2 Trumna4 Trumna5