Prawo Pascala – sprawdź, czy dotyczy też Ciebie

Prawo Pascala – sprawdź, czy dotyczy też Ciebie


Blaise Pascal był siedemnastowiecznym matematykiem, fizykiem i teologiem. Jego wkład w naukę był bardzo duży – jednostka ciśnienia nazywana jest Pascalem właśnie na cześć jego dokonań w dziedzinie badań nad próżnią i mechaniką płynów. Jednym z jego najbardziej docenianych dzieł było sprecyzowanie prawa, które z trudem wpajane jest do dzisiaj niezbyt zachwyconym tym faktem uczniom. Czy regułka z XVII wieku może przydać się do czegoś przeciętnemu człowiekowi w XXI wieku – pomijając oczywiście naukowców?

Na początek warto przypomnieć sobie o co w ogóle chodzi – wersja uproszczona prawa Pascala mówi, że ciecz lub gaz pod wpływem ciśnienia zewnętrznego rozchodzi się jednakowo we wszystkich kierunkach. Całość oczywiście okraszona jest zgrabnym wzorem i odnosi się do spraw, które z pewnością interesują każdego badacza. Co jednak sprawia, że ta regułka jest tak ważna w codziennym życiu?

Jadąc samochodem stosujemy prawo Pascala na każdym skrzyżowaniu – pompa hydrauliczna uruchamiana przy naciśnięciu pedału hamulca rozpiera lub ściska tłoczki hamulcowe właśnie dzięki tej zasadzie fizyki. Warto o tym pamiętać za każdym razem, gdy szybkie hamowanie pozwoli uniknąć kolizji. Ale miejsc, gdzie ciśnienie gazów lub cieczy ułatwia lub ubarwia nasze życie jest znacznie więcej. Prawo Pascala to nieodłączny element każdego przyjęcia urodzinowego czy zabawy sylwestrowej. Kolorowe baloniki z pewnością nie cieszyłyby swoim krągłym kształtem, gdyby nie równomierny nacisk wtłoczonego pomiędzy gumowe ścianki gazu. Gdyby pozbyć się wszystkich urządzeń działających na zasadzie prawa Pascala, to wiele dziedzin straciłoby całe mnóstwo cennych narzędzi – ku uciesze dzieci ze szpitali zniknęłyby strzykawki, a wzdłuż poboczy spotykalibyśmy całe mnóstwo samochodów pozbawionych dętek. Dodatkowo nie byłoby żadnej możliwości, by je podnieść na lewarku, gdyż również ten prosty przyrząd korzysta z opisywanej zasady fizyki. Nie dałoby się nawet napić wody z kranu – bo do jego działania również niezbędne są prawa hydrostatyki. To dowód na to, że chcąc czy nie – musimy poddać się tym starym regułom, które stworzyła natura, a badacze ostatecznie je zdefiniowali. Z prawem Pascala jest podobnie jak z prawem karnym – jego nieznajomość nie zwalnia od jego przestrzegania i działa na szkodę zainteresowanych.

Następnym razem, gdy trzeba będzie napompować materac lub skorzystać z kompresora, warto przypomnieć sobie, że do ich stworzenia przyczynił się pewien człowiek, który oddał w nasze ręce tę – na pierwszy rzut oka banalną – wiedzę. Wtedy może okazać się, że przy zwyczajnym dmuchaniu balonów uda się ponownie zachwycić niezwykłością świata.

Sebastian Banasiak