Abc…10 maja – Marina Vlady,trzecia żona Wł. Wysockiego; Papusza, legendarna poetka cygańska.

opublikowane w Bez kategorii, Codziennik | 0

Foto:Marina Vlady

10 maja urodzili się:
1842 – Antoni Kurzawa, polski rzeźbiarz (zm. 1898)
1910:(lub 17 sierpnia 1908) Papusza, polska poetka pochodzenia romskiego (zm. 1987)
(zm. 2003)
1924 – Paweł Baldy, polski aktor, reżyser (zm. 1979)
1925: Jadwiga Dzikówna, polska śpiewaczka operowa (sopran)
1938:Marina Vlady, francuska aktorka pochodzenia rosyjskiego
1946:Piotr Paleczny, polski pianista
1953 – Andrzej Nowicki, polski gitarzysta basowy, członek zespołu Perfect (zm. 2000)
1974:Liu Fang, chińska artystka
1980: Zaho, francuska piosenkarka
1991 – Kamil Bednarek, polski piosenkarz, kompozytor, autor tekstów

m2

Marina Vlady, właśc. Marina de Poliakoff-Baidaroff (ur. 10 maja 1938 w Clichy) – francuska aktorka. Jej przodkowie byli Rosjanami.Urodziła się i wychowała się we Francji. Pochodzi z rodziny o tradycjach aktorskich. Popularność zdobyły również jej siostry Odile, Helene i Olga.Jako dziewięcioletnie dziecko zaczęła tańczyć na scenie. Na ekranie zadebiutowała w wieku 11 lat we włoskim filmie Burza letnia (1949) obok swojej starszej siostry Odile Versois. W 1963 na MFF w Cannes zdobyła nagrodę aktorską za rolę w filmie L’ape regina Marco Ferreriego. Jej sukcesem artystycznym była też współpraca z Jean-Lukiem Godardem przy filmie Dwie lub trzy rzeczy, które wiem o niej (1969).W 1967, w czasie jednej z wizyt w ZSRR, poznała rosyjskiego barda Włodzimierza Wysockiego. Spotkali się w Teatrze na Tagance. 1 grudnia 1970 została jego trzecią żoną. Autorka książki o Wysockim pt. Wysocki, czyli przerwany lot.

papusza 1949

Fotografia Jerzego Ficowskiego, pierwszy po lewej, ze skrzypcami: Karol Siwak, trzeci, siedzący przy harfie: Dionizy Wajs, po prawej, z akordeonem: Edward Dębicki, 1949, fot. dzięki uprzejmości Muzeum Okręgowego w Tarnowie.
Bronislawa Wajs, Papusza - legendarna poetka cyganska. Reprodukcja:Marek Skorupski/FORUM
Bronislawa Wajs, Papusza – legendarna poetka cyganska. Reprodukcja:Marek Skorupski/FORUM

Papusza właśc. Bronisława Wajs (ur. 17 sierpnia 1908 lub 10 maja 1910 w Lublinie, zm. 8 lutego 1987 w Inowrocławiu) – polska poetka wywodząca się z grupy etnicznej Polska Roma (polscy Romowie nizinni), pisząca w języku romskim.
Była jedną z niewielu kobiet romskich, które samodzielnie nauczyły się pisać i czytać. Nigdy nie uczęszczała do szkoły, w wieku 16 lat została wydana za mąż za, znacznie starszego, harfiarza Dionizego Wajsa.W okresie II wojny światowej ukrywała się wraz ze swoim taborem w lasach.Papusza debiutowała wierszem w „Nowej Kulturze” w 1951. Jej odkrywcą i tłumaczem z języka romskiego był w roku 1949 Jerzy Ficowski. Pierwsze tłumaczenia przesłał Julianowi Tuwimowi, który doprowadził do ich publikacji. Po wielu latach wędrówek z taborem w roku 1950 Bronisława Wajs zamieszkała w Żaganiu. W Gorzowie Wielkopolskim mieszkała od roku 1954, gdy na dobre zatrzymał się jej romski tabor, do 1984, gdy starą i schorowaną przyjęła pod opiekę rodzina z Inowrocławia.W środowisku romskim spotykała się z niechęcią, ze względu na odstępstwo od tradycyjnej roli kobiety. Szykany, którym była poddana, spowodowały wystąpienie choroby psychicznej i konieczność okresowego leczenia w zakładach psychiatrycznych.Od 1962 Wajs należała do Związku Literatów Polskich. Jej wiersze przekładane były na języki: niemiecki, angielski, francuski, hiszpański, szwedzki, włoski.Zmarła 8 lutego 1987. Została pochowana 14 lutego na cmentarzu Świętego Józefa w Inowrocławiu.
W roku 1974 powstał film dokumentalny „Papusza” w reżyserii Mai Wójcik oraz Ryszarda Wójcika. Realizatorzy filmu opisali obyczaje i życie społeczności cygańskiej. Bohaterami filmu byli Papusza oraz Jerzy Ficowski.
W roku 1992 powstał film „Historia Cyganki” według scenariusza i w reżyserii Grega Kowalskiego z muzyką Jana Kantego Pawluśkiewicza.W 2013 nakręcono poświęcony jej film fabularny „Papusza” według scenariusza i w reżyserii Krzysztofa Krauze i Joanny Kos-Krauze, z Jowitą Budnik w roli tytułowej.
W 2013 roku w Wydawnictwie „Czarne” ukazała się książka Angeliki Kuźniak „Papusza”.