Polanów – sam środek historycznej Kaszubszczyzny

Polanów – sam środek historycznej Kaszubszczyzny

opublikowane w Najnowsze Wpisy, Regionalia | 0

Kaszb1

.Kaszub 3

I KASZUBSKI ODPUST NA ŚWIĘTEJ GÓRZE POLANOWSKIEJ (2) – 13.06.2015 r

Polanów – sam środek historycznej Kaszubszczyzny.
Po wielkiej wędrówce ludów na teren Pomorza napływały od VI w. plemiona kaszubskie, które zasiedliły obszar pomiędzy Notecią, a Bałtykiem, od ujścia Wisły aż po Rugię.

Od początku osadnictwa ośrodkiem związków plemiennych były grody – osady obronne. Już w 2 połowie VI w. takie ośrodki powstały w dorzeczu Parsęty, m.in. w Lubiechowie i Białogardzie, co potwierdziły badania archeologiczne. Pierwsze grodziska w okolicach Polanowa założone zostały w IX w. na cyplu jeż. Kwiecko k. Żydowa, na wyspie jeż. Bobięcińskiego Wielkiego, a w X w. także w samym Polanowie.
Przez wieki funkcjonowały różne nazwy plemion słowiań¬skich: Pomorcy (Pomorzanie) w księstwie Polan, Słowińcy (Słowianie) za czasów I Rzecz¬pospolitej, Slave (Słowianie) za czasów germańskich, Wen-dowie (nazwa ta pochodzi od
rzymskich określeń Słowian Zachodnich -Weneta, Weneda).
Nazwę własną (wewnętrzną) „Kaszubi” na światło dzienne wydobyli dominikanie. Zało¬żoną przez siebie jednostkę te¬rytorialną sięgającą od Tczewa i Gdańska aż po Gryfie (Greifswald) i Pozdawilk (Pasewalk) nazwali kontratą kaszub¬ską.
Z korespondencji zakonnej wynika, że terytorium zamiesz¬kałe przez Kaszubów utożsa¬miali oni z księstwem Gryfitów. Wiedzę tę przenieśli do Rzymu, skąd wróciła jako tytuł księcia uznamsko-szczecińskiego Bo¬gusława – dux Cassubie, użyty w bulli papieża Grzegorza IX z 19 marca 123 8 r.
Terytorium księstwa kaszubskiego odnosiło się za Warci-sława I do całego władztwa Gryfitów, a później, po podziałach dynastycznych, do księstwa szczecińskiego.
Tytuł książę Kaszub/Kaszubów nosili także władcy zjednoczonego księstwa – Bogusław X i Bogusław XIV W zasadzie nikt z poważnych historyków, ani polskich, ani niemieckich, zarówno przedtem, jak i współcześnie, nie kwestionował faktu zasiedlenia przez Kaszubów ziem położonych na wschód od dorzecza Parsęty, a więc i w rejonie Polanowa.
Rozpoczęta w 2 połowie XIII w. germanizacja spowodowała, że język kaszubski najpierw został zastąpiony niemieckim na dworze książęcym, także w kurii diecezji kamieńskiej, lecz ludność wiejska posługiwała się nim aż do XVII w., tak było też w okolicach Polanowa.
Niektóre kaszubskie nazwy przetrwały germanizację w nazewnictwie miejscowości i w terminach geograficznych, jak np. Pollnow – Polano w, Crang/Krangen – Krąg, Kamin See – jeż. Kamienne, Graboflu/Grabow – rzeka Grabowa, Sidov/Sydow /Żydowo – z d. kaszubskiego żidb’, żidkij = miejsce wodniste, niektóre zanikły, jak np. Wangerin – osada na wschód od Buszyna.
Motywy zdobnictwa kaszubskiego zachowały się aż po XIX w.; dziś można zobaczyć w koszalińskim muzeum krzesła paradne z oparciami zdobionymi w kolorowe wzory haftu kaszubskiego (rozeta, wisienka, tulipan i in.).
Przywracanie kultu NMP ukoronowała uroczysta konsekracja Sanktuarium Matki Boskiej Bramy Niebios przez ks. biskupa Edwarda Daj czaka; Pierwszy Odpust Kaszubski odbywa się w 5 rocznicę tej uroczystości.
Apeluję do wszystkich członków Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego – wesprzyjmy ideę odpustów kaszubskich w tym miejscu swoją obecnością, wspomóżmy o. Janusza Jędryszka w ich przygotowaniu.
Niech jak dawniej, przed wiekami, na Świętej Górze znów zabrzmi kaszebskó
mowa!

Wacław Nowicki
Prezes Oddziału ZKP w Koszalinie

 

kaszub2

 

Kaszub6

Kaszub9