Abc… – 27 kwietnia urodzili się

opublikowane w Codziennik, Najnowsze Wpisy | 0

27 kwietnia urodzili się:
1905: Julian Stryjkowski, polski pisarz pochodzenia żydowskiego (zm. 1996)
1922: Antoni Jurasz, polski aktor (zm. 2011)
1931:Krzysztof Komeda, polski kompozytor, pianista jazzowy (zm. 1969)

1931: Igor Ojstrach, ukraiński skrzypek, Wiesław Zdort, polski operator filmowy
1934: Teresa Ferenc, polska poetka
1943: Ryszard Bugajski, polski scenarzysta i reżyser filmowy i telewizyjny, pisarz
1949: Marek Wiernik, polski dziennikarz i krytyk muzyczny, prezenter radiowy i telewizyjny
1954: Leszek Wójtowicz, polski poeta, pieśniarz
1956: Eleni, polska piosenkarka pochodzenia greckiego
1971: Małgorzata Kożuchowska, polska aktorka

Krzysztof Komeda, właśc. Krzysztof Trzciński (ur. 27 kwietnia 1931 w Poznaniu, zm. 23 kwietnia 1969 w Warszawie) – polski kompozytor i pianista jazzowy, twórca znanych na całym świecie standardów jazzowych i muzyki filmowej.

Pionier jazzu nowoczesnego w Polsce. Najczęściej występował z własnym sekstetem (założonym w 1956). Napisał muzykę do 65 filmów. Pierwszym filmem zilustrowanym muzycznie przez Komedę była etiuda filmowa Romana Polańskiego Dwaj ludzie z szafą (1958), ostatnim zaś również film tego reżysera – Dziecko Rosemary (USA, 1968), ze słynną „Kołysanką” jako motywem przewodnim. Z wykształcenia lekarz laryngolog. Jako muzyk jazzowy wywarł istotny wpływ na ukształtowanie się oryginalnego stylu, określanego jako polska szkoła jazzu, który już po tragicznej śmierci artysty miał wpływ na rozwój międzynarodowej sceny jazzowej, zwłaszcza awangardy lat 70. XX wieku skupionej wokół wydawnictwa ECM. Mieszkał m.in. w Częstochowie, Wałbrzychu,. Ostrowie Wielkopolskim (matura 1950 w Gimnazjum Męskim, udział w spotkaniach „Klubu Muzyki i Poezji”), Poznaniu (studia medyczne).
Po skończeniu szkoły średniej rozpoczął (za namową matki) studia medyczne wybierając laryngologię, chcąc dokształcać się w dziedzinie foniatrii. W czasie nauki w szkole średniej w Ostrowie Wielkopolskim jego zainteresowania krążyły wokół muzyki rozrywkowej i tanecznej. Poznał tam Witolda Kujawskiego, absolwenta tej samej szkoły, który był znanym swingującym basistą. Kujawski wprowadził Komedę-Trzcińskiego do jazzu i namówił na wyjazdy muzyczne do Krakowa. W małym mieszkaniu Kujawskiego w Krakowie (publiczne granie jazzu do 1956 roku było przez władze komunistyczne zakazane, jako muzyki niezgodnej z panującymi zasadami socrealizmu w kulturze) odbywały się jam sessions z udziałem takich muzyków, jak Matuszkiewicz, Borowiec czy Walasek. Po dwóch latach nauki przerwał studia medyczne ( które jednak ukończy uzyskując dyplom lekarski w 1956 r.[potrzebne źródło]). W tym też okresie zaczął używać (dla potrzeb występów scenicznych) pseudonimu Komeda, chcąc ukryć swoją fascynację muzyką jazzową przed przełożonymi i współpracownikami z pracy. Jazz, pomimo „odwilży” październikowej 1956 roku, nadal był postrzegany przez władzę bardzo nieufnie. Fascynacja jazzem i przyjaźń ze znanymi muzykami wzmocniły związki Krzysztofa Trzcińskiego z muzyką, co było przyczyną rezygnacji z pracy w klinice w Poznaniu i poświęcenie się pracy muzycznej. Współpracował z pierwszym powojennym, pionierskim zespołem jazzowym – krakowsko-łódzką grupą „Melomani”, której filarami byli Jerzy Matuszkiewicz, Andrzej Trzaskowski i Witold Kujawski. Grał z różnymi poznańskimi grupami rozrywkowymi m.in. z grupą Jerzego Grzewińskiego, która przekształciła się w zespół dixielandowy. Styl ten jednak nie spełniał aspiracji muzycznych Komedy. Pociągała go przede wszystkim muzyka nowoczesna – „modern jazz”. Dzięki tej pasji powstał „Komeda Sextet” (1956). Komeda zaprosił do współpracy Jana „Ptaszyna” Wróblewskiego i Jerzego Miliana odnosząc spektakularny sukces na I Festiwalu Jazzowym w Sopocie.”Komeda Sextet” stał się pierwszą polską grupą jazzową grającą muzykę nowoczesną, a jego nowatorskie wykonania utorowały drogę dla jazzu w Polsce. Wraz z saksofonistą Janem „Ptaszynem” Wróblewskim i wibrafonistą Jerzym Milianem, „Sextet” grał jazz nawiązujący do tradycji europejskich i będący syntezą dwóch wówczas najpopularniejszych grup – The Modern Jazz Quartet i The Gerry Mulligan Quartet. Trzciński potrafił odnaleźć sposoby indywidualnej ekspresji jazzu w sobie; połączyć go ze słowiańskim liryzmem i tradycjami muzyki polskiej.W latach 1956-1962 Komeda wraz ze swoją grupą brał udział w kolejnych krajowych festiwalach, przygotowując zawsze bardzo ambitne programy. Były to także lata pierwszych sukcesów zagranicznych – w Moskwie, Grenoble i Paryżu. Powstało wtedy również przedstawienie „Jazz i poezja” pokazane na Jazz Jamboree ’60, a później w Filharmonii Warszawskiej.W 1958 roku rozpoczęła się przygoda Krzysztofa Trzcińskiego z muzyką filmową. Powstały utwory do filmów Polańskiego „Nóż w wodzie”, Wajdy „Niewinni czarodzieje”, Nasfetera „Mój tato” oraz Morgensterna „Do widzenia, do jutra”. Okres, który w artystycznej biografii Komedy może być nazywany okresem dojrzewania i doskonalenia jego własnego muzycznego języka, był ukoronowany „Etiudami baletowymi” wykonanymi na Jazz Jamboree ’62. Pomimo tego, iż przyjęcie „Etiud” przez krajową krytykę było raczej chłodne, otworzyły one przed Krzysztofem Komedą-Trzcińskim wrota muzycznej Europy . Wiosną 1960 r. wyjechał po raz pierwszy do Skandynawii. Wszystkie jego występy w sztokholmskiej „Gyllene Cirkeln” i kopenhaskim „Jazzhus Montmartre”, które gościły najbardziej znane gwiazdy amerykańskiego jazzu, okazały się prawdziwym sukcesem. Zainteresowanie muzyką Komedy było tak duże, że firma fonograficzna „Metronome” nagrała longplay z jego muzyką wykonywaną przez międzynarodowy kwintet – Allan Botschinsky – trąbka, Jan „Ptaszyn” Wróblewski – saksofon tenorowy, Krzysztof Komeda – fortepian, Roman „Gucio” Dyląg – kontrabas, Rune Carlsson – perkusja, a reżyser duński Henning Carlsen zamówił u niego muzykę do swoich filmów: „Hvad med os”, „Kattorna” i „Sult” (oparty na powieści Knuta Hamsuna). Po sukcesach skandynawskich nastąpiły dalsze – na festiwalach jazzowych w Pradze, Bled i Königsbergu, oraz podczas tournée po Bułgarii i obydwu państwach niemieckich. W maju 1967 „Komeda Quartet” w składzie: (Tomasz Stańko – trąbka, Roman Dyląg – kontrabas, Rune Carlsson – perkusja, a ponadto Zbigniew Namysłowski – sax) nagrał „Lirik und Jazz” dla zachodnioniemieckiej wytwórni „Electrola”. Od 1968 roku Trzciński przebywał w Los Angeles, gdzie pracował z Romanem Polańskim nad muzyką do filmów „Dziecko Rosemary” i Kulika „The Riot”. W grudniu tego samego roku, w Los Angeles, uległ tragicznemu wypadkowi:, gdy wraz z pisarzem Markiem Hłaską wracał pijany do domu, został przez niego nieumyślnie zepchnięty ze skarpy. Komeda upadł i zranił się poważnie w głowę. Stwierdzono krwiaka mózgu. Przewieziony przez żonę Zofię do kraju – zmarł w szpitalu w Warszawie.

Leszek Wójtowicz (ur. 27 kwietnia 1954 w Poznaniu) – polski poeta, pieśniarz, gitarzysta i kompozytor należący do zespołu krakowskiej Piwnicy pod Baranami, w latach 80. bard podziemnej „Solidarności”.

Absolwent prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytecie Jagiellońskim Debiutował w 1980 recitalem autorskim zatytułowanym Niepewna pora. Pozostałe recitale to wykonywane w tzw. drugim obiegu Złe godziny (1982), Moja litania (1983) oraz Mówią mi, że tam w Moskwie (1985). Następnie prezentował Polowanie na czarownice (1986), Jeszcze wszystko może się zdarzyć (1988) i Spójrz na mnie Europo (2000).. Utwór „Moja litania” z pierwszego recitalu został nagrodzony w 1981 na Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu III Główną Nagrodą. W drugiej połowie lat 90. był współredaktorem (z Piotrem Skrzyneckim) i następnie redaktorem „Dziennika Piwnicy pod Baranami 3 maja 2006 odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski., 2 września 2010 odznaczony Srebrnym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis, 17 lutego 2011 został wyróżniony Medalem „Niezłomnym w słowie”. 16 maja 2014 uhonorowany odznaką Honoris Gratia oraz medalem Polonia Minor.

Helena Dzoka lub Tzoka z domu Milopulos, powszechnie znana jako Eleni (ur. 27 kwietnia 1956 w Bielawie) – polska piosenkarka pochodzenia greckiego.Jej rodzice, Perykles i Despina Milopulos, są emigrantami z Grecji, osiadłymi w Polsce w latach 50. W Bielawie ukończyła podstawową i średnią szkołę muzyczną w klasie gitary. Zadebiutowała w szkolnym zespole Niezapominajki, później śpiewała w licealnym zespole Ballada. Po maturze zaczęła występować w studenckim zespole Hellen.

Od 1975 działała w zespole Prometheus, od 1980 rozpoczęła karierę solową.Mężem Eleni jest Fotis Tzokas, który jest bratem założyciela zespołu Prometheus, Kostasa Tzokasa. Kostas Tzokas jest również jej managerem oraz autorem niektórych piosenek.Pierwszą płytę długogrającą Po słonecznej stronie życia nagrała z Prometheusem w 1977. Śpiewała piosenkę w czołówce polskiej wersji serialu Bouli i Pinokio.

W styczniu 1994 Eleni straciła swoją jedyną córkę – 17-letnią Afrodytę – zastrzeloną przez Piotra Gruchota, byłego chłopaka dziewczyny, który nie mógł pogodzić się z ich rozstaniem..W 2006, z okazji 30-lecia pracy artystycznej, Eleni wydała książkę Nic miłości nie pokona (wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2006).

Książka jest rozmową z o. Robertem Mirosławem Łukaszukiem z Biura Prasowego klasztoru jasnogórskiego o jej życiu, miłości, cierpieniu i rozmowach z Bogiem.Na wniosek dzieci została Kawalerem Orderu Uśmiechu.W 1996 została odznaczona Czerwoną Kokardką.24 września 2008 Rada Miasta przyznała jej tytuł Honorowego Obywatela Miasta Bielawy.